Dollarstablecoins reageren nauwelijks op traditionele kapitaalcontroles. Daardoor kunnen overheden minder grip krijgen op geldstromen die via blockchainnetwerken hun land binnenkomen of verlaten. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van economen verbonden aan de Bank for International Settlements.
Belangrijkste feiten
- De onderzoekers analyseerden bankdeposito's en dollarstablecoin-stromen in meer dan 130 economieën.
- Stablecoin-stromen lijken nauwelijks te reageren op beperkingen voor vreemde valuta en internationale kapitaalstromen.
- Dit wijkt af van traditionele dollardeposito's bij banken, waarop overheden meer controle kunnen uitoefenen.
- Zowel traditionele als digitale dollarisering blijkt moeilijk terug te draaien zodra deze eenmaal breed is ingeburgerd.
- Vooral landen met een zwakke munt, hoge inflatie of financiële onrust kunnen te maken krijgen met een snellere overstap naar digitale dollars.
Stablecoins vormen een nieuw kanaal naar de dollar
Stablecoins maken het mogelijk om digitale dollars te ontvangen, bewaren en versturen zonder dat daarvoor altijd een traditionele dollarrekening bij een bank nodig is. Bekende voorbeelden zijn USDT en USDC.
Volgens het nieuwe onderzoek ontstaat daardoor een aanvullende vorm van dollarisering. Inwoners en bedrijven kunnen hun lokale munt omwisselen voor tokens die gekoppeld zijn aan de Amerikaanse dollar. Dat kan rechtstreeks via een cryptoplatform, een digitale wallet of een gedecentraliseerde handelsomgeving.
De onderzoekers spreken van stablecoin-dollarisering. Deze ontwikkeling lijkt op het aanhouden van dollars op een buitenlandse bankrekening, maar verloopt via een andere technische infrastructuur.
Internationale stablecoin-transacties kunnen bovendien buiten nationale betaalsystemen plaatsvinden. Hierdoor hebben centrale banken en financiële toezichthouders niet automatisch hetzelfde zicht op de geldstromen als bij bancaire transacties.
Waarom bestaande beperkingen minder goed werken
Bij traditionele dollardeposito's loopt de transactie meestal via een bank. Banken moeten vergunningen hebben, klanten identificeren en lokale regels uitvoeren. Een centrale bank kan daardoor invloed uitoefenen op de toegang tot vreemde valuta.
Stablecoins kunnen gedeeltelijk buiten deze bancaire infrastructuur circuleren. Gebruikers kunnen tokens onderling versturen zodra zij toegang hebben tot een wallet en het betreffende blockchainnetwerk.
De BIS-onderzoekers zien daardoor weinig bewijs dat brede of specifiek op kapitaalstromen gerichte beperkingen de instroom van dollarstablecoins duidelijk verminderen.
Dat betekent niet dat stablecoins volledig onzichtbaar of oncontroleerbaar zijn. Transacties op openbare blockchains blijven doorgaans permanent zichtbaar. Het is alleen moeilijker om automatisch vast te stellen in welk land een walletgebruiker woont en welke lokale regels op die persoon van toepassing zijn.
Financiële crises versnellen de vraag naar digitale dollars
De analyse laat zien dat zowel traditionele dollardeposito's als stablecoin-stromen worden beïnvloed door vergelijkbare economische omstandigheden.
De belangstelling voor dollars kan toenemen wanneer een land te maken krijgt met een bankencrisis, problemen met de overheidsschuld, sterke inflatie of een snel dalende wisselkoers. Inwoners zoeken dan naar manieren om hun koopkracht te beschermen.
Vroeger gebeurde dat vooral met contante dollars of bankrekeningen in vreemde valuta. Stablecoins voegen daar een digitale mogelijkheid aan toe die dag en nacht beschikbaar kan zijn.
De onderzoekers waarschuwen dat beide vormen van dollarisering hardnekkig zijn. Gebruikers stappen niet automatisch terug naar hun nationale munt zodra de directe economische onrust afneemt.
Risico voor de monetaire soevereiniteit
Centrale banken gebruiken rente en andere beleidsinstrumenten om inflatie, kredietverlening en economische activiteit te beïnvloeden. Dat werkt het beste wanneer inwoners en bedrijven vooral de nationale munt gebruiken.
Wanneer een groot deel van het spaargeld en betalingsverkeer naar dollars verschuift, neemt die invloed mogelijk af. Een renteverhoging op de lokale munt heeft dan minder effect op mensen die hun vermogen voornamelijk in dollarstablecoins bewaren.
De onderzoekers vonden in historische gegevens geen sterk bewijs dat een gematigde traditionele dollarisering de werking van monetair beleid volledig ondermijnt. Wel werd deze vorm van dollarisering in verband gebracht met een enigszins hoger inflatierisico.
Voor stablecoins is nog onvoldoende langetermijndata beschikbaar om precies vast te stellen hoe groot de gevolgen voor inflatie, kredietverlening en monetair beleid worden.
Wat betekent dit voor stablecoin-gebruikers?
Het onderzoek kondigt geen direct verbod op stablecoins aan. Het laat vooral zien waarom centrale banken en toezichthouders meer aandacht besteden aan internationale stablecoin-transacties.
Gebruikers kunnen in de toekomst te maken krijgen met strengere identificatiecontroles, transactiemonitoring en beperkingen bij aanbieders die stablecoins omwisselen voor regulier geld.
Ook kan meer nadruk komen te liggen op de locatie van een gebruiker en de herkomst van het geld. Dat is vooral relevant wanneer stablecoins worden verstuurd tussen landen met verschillende financiële regels.
Een blockchaintransactie kan technisch uitvoerbaar zijn terwijl een financiële dienstverlener de transactie juridisch niet mag verwerken. Exchanges, uitgevers en walletaanbieders moeten daarom steeds vaker zowel blockchainactiviteit als de betrokken jurisdicties beoordelen.
Waarom USDT en USDC centraal staan
Het onderzoek richt zich op stablecoins die aan de Amerikaanse dollar zijn gekoppeld. Deze tokens domineren de internationale stablecoinmarkt en worden gebruikt voor handel, betalingen en het tijdelijk bewaren van digitale dollarwaarde.
Stablecoins bewegen over verschillende blockchains. USDT wordt bijvoorbeeld veel gebruikt op het Tron-netwerk , terwijl USDC op meerdere netwerken beschikbaar is.
De keuze voor een blockchain heeft invloed op transactiekosten en snelheid, maar verandert niet automatisch welke financiële regels gelden. Die regels hangen onder meer af van het land, de betrokken aanbieder en het doel van de transactie.
Europese regels pakken het anders aan
Binnen de Europese Unie vallen stablecoin-uitgevers en cryptodienstverleners onder het MiCA-regelgevingskader. Daarbij gelden eisen voor vergunningen, reserves, transparantie en het beheer van stablecoins.
MiCA richt zich vooral op aanbieders die binnen de Europese markt actief zijn. Het BIS-onderzoek maakt duidelijk dat nationale en regionale regelgeving niet automatisch alle internationale wallettransacties bereikt.
Een gebruiker kan een token namelijk ontvangen van iemand buiten Europa of bewaren in een wallet die niet rechtstreeks door een Europese aanbieder wordt beheerd.
Hierdoor blijft internationale samenwerking belangrijk. Verschillen tussen landen kunnen anders routes creëren waarlangs stablecoins buiten het strengste toezicht blijven circuleren.
Onderzoekers plaatsen belangrijke kanttekening
De publicatie is een BIS Working Paper. De analyse is opgesteld door Boris Hofmann, Aaron Mehrotra en Jan Paulick.
De conclusies zijn gebaseerd op beschikbare gegevens over buitenlandse bankdeposito's en dollarstablecoin-stromen. De auteurs benadrukken dat hun bevindingen niet noodzakelijk het officiële standpunt van de BIS of de aangesloten centrale banken vertegenwoordigen.
Ook kunnen stablecoin-data beperkingen bevatten. Blockchaintransacties zijn zichtbaar, maar de locatie en identiteit van individuele walletgebruikers zijn niet altijd rechtstreeks uit de transactiedata af te leiden.
Toezichthouders moeten verder kijken dan banken
De bevindingen wijzen erop dat bestaande maatregelen voor bankrekeningen en valutatransacties niet zonder meer werken voor blockchain-gebaseerde dollarstromen.
Centrale banken en toezichthouders zullen daarom waarschijnlijk meer aandacht besteden aan stablecoin-uitgevers, cryptobeurzen, omwisseldiensten, walletproviders en internationale toegang tot digitale dollars.
De belangrijkste open vraag is hoe landen stablecoin-stromen kunnen volgen en reguleren zonder legitieme internationale betalingen en technologische innovatie onnodig te blokkeren.