Veel mensen weten niet of ze iets moeten doen als ze niets hebben verkocht, of juist alleen wanneer er winst is gemaakt. Anderen twijfelen omdat hun crypto “maar weinig waard” is of omdat het op een exchange staat en niet op hun bankrekening. Toch is de regel duidelijker dan vaak wordt gedacht, zolang je weet waar de Belastingdienst naar kijkt.
Crypto opgeven is geen kwestie van gevoel, maar van peildata en vermogenspositie. Wie dit begrijpt, voorkomt stress, fouten en mogelijke problemen achteraf. Het gaat niet om wat je met crypto van plan bent, maar om wat je bezit op het juiste moment. Juist dat moment wordt vaak verkeerd begrepen.
Wanneer kijkt de Belastingdienst naar je crypto?
De Belastingdienst kijkt naar je vermogen op één vast moment: 1 januari van het belastingjaar. Dit wordt de peildatum genoemd. Alles wat je op die datum bezit, telt mee voor je belastingaangifte. Dat geldt niet alleen voor spaargeld en beleggingen, maar ook voor crypto. Of je die crypto later verkoopt, bij koopt of helemaal niets doet, is voor dat jaar niet relevant.
Dit betekent dat je crypto moet opgeven als je op 1 januari crypto in bezit had, ongeacht de waarde of het type munt. Zelfs wanneer je de crypto daarna direct verkoopt of wanneer de koers later daalt, blijft de situatie op de peildatum bepalend. Dit is een cruciaal punt dat veel mensen missen, waardoor ze denken dat ze niets hoeven aan te geven zolang ze geen winst hebben gerealiseerd.
Moet je crypto opgeven als je niets hebt verkocht?
Ja, ook dan moet je crypto opgeven. In Nederland valt crypto voor particuliere beleggers in box 3, samen met spaargeld en beleggingen. In box 3 wordt niet gekeken naar winst of verlies, maar naar het totale vermogen op de peildatum. De Belastingdienst vraagt dus niet of je hebt verkocht, maar of je crypto had op 1 januari.
Deze regel zorgt vaak voor verwarring. Mensen denken dat belasting pas speelt bij verkoop of winst, omdat dat bij aandelen in andere landen soms wel zo werkt. In Nederland is dat anders. Het bezit zelf is voldoende om aangifteplichtig te zijn. Het maakt daarbij niet uit of je actief handelt of je crypto al jaren vasthoudt.
Waar in de belastingaangifte geef je crypto op?
Crypto geef je op in box 3, bij overige bezittingen. Je vult daar de waarde van je crypto in zoals die was op 1 januari. Dit doe je samen met andere vermogensbestanddelen, zoals spaargeld, beleggingen en eventueel contant geld. De Belastingdienst berekent vervolgens het fictieve rendement over het totale vermogen boven de vrijstelling.
De waarde die je moet invullen is de marktwaarde op de peildatum. Dit betekent dat je moet kijken naar de koers van jouw crypto op 1 januari om 00.00 uur. Veel mensen gebruiken hiervoor de koers zoals die wordt weergegeven op grote exchanges of koerswebsites. Het belangrijkste is dat je een consistente en verdedigbare bron gebruikt.
Wat als je meerdere wallets of exchanges gebruikt?
Wanneer je crypto verspreid staat over meerdere wallets of platforms, moet je alles bij elkaar optellen. De Belastingdienst kijkt naar je totale cryptovermogen, niet naar losse accounts. Of je crypto op een exchange staat, in een hardware wallet zit of in een app wordt beheerd, maakt fiscaal geen verschil.
Dit is een punt waar het vaak misgaat. Mensen vergeten kleine bedragen, oude wallets of tokens die ze ooit hebben ontvangen. Toch hoort alles erbij. Het is jouw verantwoordelijkheid om een volledig overzicht te hebben. Wie dit structureel bijhoudt, maakt het zichzelf een stuk makkelijker bij de aangifte.
Moet je crypto opgeven als de waarde laag is?
Ja, ook lage bedragen moeten worden opgegeven. Er bestaat geen minimale grens per vermogenscategorie. Wel geldt er een algemene vrijstelling voor box 3, maar die geldt voor het totale vermogen, niet specifiek voor crypto. Dat betekent dat ook kleine cryptoportefeuilles meetellen bij de berekening.
Veel mensen denken dat crypto met een lage waarde niet relevant is en slaan dit over in de aangifte. Dat is een risico. De Belastingdienst verwacht een volledige opgave. Of je uiteindelijk belasting betaalt, is een tweede vraag. Het niet opgeven terwijl je het wel bezit, kan bij controle problemen opleveren.
Wat als je crypto later in het jaar hebt gekocht?
Crypto die je na 1 januari hebt gekocht, hoef je voor dat belastingjaar niet op te geven. Die telt pas mee bij de aangifte van het volgende jaar, omdat de peildatum dan opnieuw wordt vastgesteld. Dit betekent dat het moment van aankoop belangrijk is. Wie op 2 januari crypto koopt, hoeft dit pas een jaar later aan te geven.
Dit systeem zorgt ervoor dat timing invloed kan hebben op de belastingpositie, maar het is geen reden om hiermee te schuiven. Het gaat erom dat je eerlijk en correct opgeeft wat je bezit op de juiste datum.
Wat gebeurt er als je crypto niet opgeeft?
Het niet opgeven van crypto kan gevolgen hebben. Wanneer de Belastingdienst ontdekt dat je vermogen niet volledig is aangegeven, kan dit leiden tot correcties, naheffingen en in sommige gevallen boetes. De ernst hangt af van de situatie en of er sprake is van opzet of een vergissing.
Veel mensen vragen zich af of de Belastingdienst kan zien dat zij crypto hebben. Banken, exchanges en internationale gegevensuitwisseling maken het steeds eenvoudiger om informatie te koppelen. Daarnaast kunnen onverklaarbare geldstromen aanleiding zijn voor vragen. Het idee dat crypto “onzichtbaar” is, klopt al lang niet meer.
Is vergeten opgeven hetzelfde als fraude?
Niet automatisch, maar het risico neemt toe wanneer het vaker gebeurt of om grote bedragen gaat. Een eenmalige vergissing kan vaak worden hersteld via een correctie of aanvulling. Bewust niets opgeven terwijl je weet dat je crypto bezit, wordt anders beoordeeld.
Daarom is het verstandig om bij twijfel altijd te kiezen voor opgeven. Te veel opgeven kan worden gecorrigeerd, te weinig opgeven kan problemen veroorzaken.
Hoe bepaal je de juiste waarde van je crypto?
De juiste waarde is de marktwaarde op 1 januari. Dit betekent dat je kijkt naar de koers van jouw crypto op dat moment en deze vermenigvuldigt met het aantal munten dat je bezit. Bij veel munten is dit eenvoudig, omdat er duidelijke koersdata beschikbaar is.
Bij minder bekende tokens kan dit lastiger zijn. In dat geval kies je de best beschikbare marktprijs of een betrouwbare schatting. Het belangrijkste is dat je aannemelijk kunt maken hoe je tot het bedrag bent gekomen. Bewaar daarom screenshots of overzichten, zodat je dit kunt onderbouwen als er vragen komen.
Wat als de koers sterk schommelt rond de peildatum?
Koersen kunnen rond 1 januari flink bewegen. Toch geldt altijd hetzelfde moment als uitgangspunt. Je hoeft dus geen gemiddelde te nemen of meerdere dagen te vergelijken. Het gaat om de waarde op dat specifieke tijdstip. Dat kan in jouw voordeel of nadeel uitpakken, maar het zorgt wel voor duidelijkheid.
Door deze vaste peildatum weet iedereen waar hij aan toe is. Het voorkomt discussie over timing en interpretatie.
Geldt dit ook voor staking, rewards en airdrops?
Ja, ook crypto die je hebt ontvangen via staking, rewards of airdrops telt mee als vermogen. Zodra je deze bezit en ze op 1 januari in je wallet staan, moet je ze opgeven. Of je er actief iets voor hebt gedaan of niet, speelt hierbij geen rol.
Dit is een punt dat vaak wordt vergeten, omdat deze crypto soms “extra” aanvoelt. Fiscaal gezien maakt dat geen verschil. Het bezit telt, ongeacht de herkomst.
Moet je belasting betalen over winst bij verkoop?
Voor particuliere beleggers in box 3 betaal je geen belasting over gerealiseerde winst bij verkoop. De belasting is gebaseerd op het fictieve rendement over je vermogen. Dat betekent dat verkopen op zichzelf geen extra belastingmoment oplevert. Wel verandert je vermogen, wat invloed kan hebben op de aangifte van het volgende jaar.
Dit onderscheid is belangrijk om te begrijpen. Veel mensen denken dat verkopen automatisch belasting triggert, maar dat is in Nederland niet het geval voor box 3.
Wanneer is crypto opgeven géén verplichting?
Crypto hoef je niet op te geven als je het niet bezit op de peildatum. Heb je alles verkocht vóór 1 januari en staat het geld op je bankrekening, dan geef je dat geld op als spaargeld, niet als crypto. Heb je geen crypto en geen opbrengst op die datum, dan is er niets aan te geven in deze categorie.
Ook wanneer je onder de algemene vermogensvrijstelling blijft, moet je nog steeds je vermogen opgeven. De vrijstelling bepaalt of je belasting betaalt, niet of je aangifte moet doen.
Hoe voorkom je fouten bij de aangifte?
De beste manier om fouten te voorkomen is door overzicht te houden. Weet waar je crypto staat, hoeveel je bezit en wat de waarde is op de peildatum. Door dit jaarlijks vast te leggen, wordt de belastingaangifte een administratieve handeling in plaats van een stressmoment.
Veel mensen stellen dit uit tot het laatste moment en raken dan onzeker. Wie voorbereid is, voorkomt twijfel en fouten.